واکاوی — ۲۳ شهریور ۱۴۰۵

🔴 تفکیک «هماهنگی مسیر» از «بازگشایی» نشان می‌دهد مناقشه گرد حکم‌رانی بر جریان تجارت می‌چرخد. کنترل زمان، مسیر و شروط گذار، به اندازه‌ی انسداد کامل آب‌راه اهمیت دارد؛ زیرا قدرت را به توانایی تنظیم حرکت کالا و انرژی پیوند می‌زند. با این حال، باید منتظر آشکار شدن هفت شرط ماند.

🔴 گزارش، جنگ را به جدال میان دو دولت محدود نمی‌کند؛ بلکه آن را به شکاف‌های درونی دولت ایران و مساله‌ی کنترل بر دستگاه‌های امنیتی نیز مرتبط دانسته است. اگر روایت روزنامه درست باشد، «سیاست خارجی» میدان کش‌مکش میان مراکز قدرتی است که به دنبال سیطره بر جامعه هستند.

🔴 این مساله احتمال بروز شکل بناپارتیستی از قدرت ذیل نظام جمهوری اسلامی را ممکن می‌کند. شکلی که در انسداد سیاسی ساختار سرمایه‌داری پدید آمده و بخش‌هایی از سرمایه‌داری را نیز سرکوب می‌کند. هم‌چنان، احتمال بروز چنین شکلی بسیار پایین است؛ زیرا جمهوری اسلامی در سایه‌ی فقدان بدیل‌های چپ و راست، توانسته از منافع کلی سرمایه‌داری ایران محافظت کند.

🔴 وجود مراکز مسلح موازی، حاکمیت را به صورت طبقاتی و نهادی قطعه‌قطعه می‌کند. دولت در سطوح دیپلماتیک و اقتصادی مسوولیت‌هایی دارد؛ اما الزاما کنترل کاملی برعاملین اتفاقات ندارد.

🔴 این وضعیت نشان می‌دهد «ضعف دولت» می‌تواند محصول سازمان ‌یافتگی قدرت‌های اقتصادی-نظامی خارجی نیز باشد.

🔴 هنگامی که هزینه‌ی مداخله برای حامی اصلی بالا باشد، ائتلاف امنیتی دچار خلل می‌شود. این خلل از شکاف میان تضمین‌های سیاسی و توان واقعی برای محافظت از زیرساخت‌های سرمایه‌بر ناشی می‌شود.

🔴 وابستگی عربستان به صادرات هیدروکربن باعث می‌شود امنیت خطوط لوله و بنادر به عنوان بنیان مالی دولت مطرح شوند. حمله به این زیرساخت‌ها در واقع فشار بر ظرفیت بودجه‌ای و نظم مبتنی بر درآمد نفتی است.

🔴 محور هم‌گرایی، در تجارت، انرژی، نظام پرداخت، بیمه، فن‌آوری و... شکل می‌گیرد. اگر این هم‌کاری‌ها نهادی شوند، می‌توانند بخشی از قدرت انحصاری مراکز مالی غرب را کاهش دهند؛ اگر نه، آن گونه که تا کنون استمرار داشته، زبان چندقطبی در سطح نمادین می‌ماند.

🔴 بیست سال حضور نظامی آمریکا دولت و ارتش وابسته‌ای ساخت که با خروج خارجی فروریخت؛ اما شبکه‌های مسلح محلی توانستند دوباره از خلأ قدرت استفاده کنند.

🔴 مساله‌ی ساختاری، ناتوانی مداخله‌ی نظامی در ساختن مشروعیت و ظرفیت پایدار سیاسی است. هزینه‌ی عظیم جنگ، بدون حل پایه‌های اجتماعی و منطقه‌ای منازعه، تنها منجر به تغییر شکل تهدید خواهد بود و منطق بازتولید آن را حفظ خواهد کرد.