واکاوی — ۱۱ آبان ۱۴۰۵

شرکت کشتی‌رانی کره‌ای سینوکور در شرایطی به یکی از بازیگران مسلط حمل‌ونقل نفت در خلیج فارس تبدیل شده که جنگ آمریکا و ایران، عبور نفت‌کش‌ها از تنگه‌ی هرمز را پرخطر و پرهزینه کرده است. گزارش روزنامه نشان می‌دهد این شرکت پیش از آغاز حملات آمریکا به ایران در اواخر فوریه، خرید گسترده‌ی نفت‌کش‌ها را آغاز کرده بوده و اکنون از ظرفیت ناوگانی بهره می‌برد که بخش مهمی از رقبا قادر به رقابت با آن نیستند.

سینوکور که در سال ۱۹۸۹ تاسیس شده، در مدت کوتاهی شمار قابل ‌توجهی نفت‌کش بزرگ به ناوگان خود افزوده است. افزایش تمرکز مالکیت و ظرفیت حمل به این شرکت امکان داده در بازاری فعالیت کند که محدودیت عرضه‌ی خدمات حمل‌ونقل، قدرت چانه‌زنی مالکان کشتی را افزایش داده است. دست‌رسی به کشتی‌های آماده‌ی کار و پذیرش ریسک جنگ، به منابع قدرت اقتصادی این شرکت تبدیل شده‌اند.

در حالی که بسیاری از نفت‌کش‌ها در پی حملات و ناامنی‌ها از عبور از تنگه خودداری کرده‌اند، سینوکور به رفت و آمد در این مسیر ادامه داده است. این اقدام، امکان مطالبه‌ی نرخ‌های بالاتر را فراهم کرده است. در مقابل، نباید نادیده گرفت که خطر اصلی متوجه خدمه‌ی کشتی‌ها بوده است.

منبع: نیویورک‌تایمز، ص. B۱ و B۳؛ پیتر ایویس، جنی گراس و چو سانگ‌هون، «A Little-Known Company Is Dominating the Oil Trade in the Persian Gulf».

دولت سوریه در حال بررسی پیوستن به پیمانی دفاعی با عربستان سعودی است. پیمانی که می‌تواند در میانه‌ی جنگ ایران و تشدید تنش‌های منطقه‌ای، جایگاه دمشق را در ترتیبات امنیتی خاورمیانه تغییر دهد. به گفته‌ی مقام‌های سوری، گفت‌وگوها درباره‌ی پیوستن به توافق دفاع متقابل عربستان و پاکستان جریان دارد؛ اما هنوز تصمیم نهایی اتخاذ نشده است.

اسعد الشیبانی، وزیر خارجه‌ی سوریه، گفته که مذاکرات مربوط به پیمان امنیتی در جریان است. براساس توضیح گزارش نیویورک تایمز، توافق موجود میان عربستان و پاکستان شامل تعهد دفاعی متقابل است. گسترش آن به سوریه، در صورت تحقق، پیوند امنیتی دمشق با ریاض را از سطح هم‌کاری سیاسی و اقتصادی فراتر برده و به حوزه‌ی تعهدات نظامی خواهد کشاند.

عربستان پس از تشدید جنگ و حملات منطقه‌ای، نقش فعال‌تری در سیاست امنیتی خاورمیانه بر عهده گرفته است. روزنامه به هم‌کاری‌های دیپلماتیک تازه‌ی دمشق با ریاض و دیدارهای مقام‌های سوری نیز اشاره کرده است. بااین‌حال، مذاکره درباره‌ی توافق دفاعی را نباید به معنی مشارکت بالفعل سوریه در عملیات نظامی یا تعهد قطعی آن به شرکت در جنگ احتمالی برشمرد.

در این روند، سوریه با وضعیت پیچیده‌ای روبه‌روست. در حالی که بحران‌های امنیتی پیرامون مرزها و رقابت قدرت‌های منطقه‌ای هم‌چنان ادامه دارند، دولت این کشور تلاش می‌کند پس از سال‌های جنگ داخلی، مناسبات خارجی خود را بازسازی کند. تعهد دفاعی تازه می‌تواند برای دمشق پشتوانه‌ی خارجی ایجاد کند؛ اما ممکن است تصمیم‌های امنیتی آن را بیش از گذشته به محاسبات متحدانش وابسته سازد.

گزارش به نقش جنگ یمن و حملات مرتبط با حوثی‌ها نیز می‌پردازد. از این جهت، طرح گسترش پیمان را باید در زمینه‌ی تلاش دولت‌ها برای تغییر موازنه‌ی امنیتی منطقه بازخوانی کرد. هرچه هم‌کاری دفاعی الزام‌آورتر شود؛ مسله‌ی اصلی از اعلام هم‌بستگی سیاسی به تعیین شرایط مداخله و مسوولیت‌های حول پی‌آمدهای آن گسترش خواهد یافت.

منبع: نیویورک‌تایمز، ص. A۸؛ ایوان وارد و ویویان نرییم، «Syria Weighs Joining Pact With Saudis Amid War».

آمریکا و اسراییل در آستانه‌ی انتخابات میان ‌دوره‌ای ایالات متحده گزینه‌های حملات دوباره به ایران را بررسی کرده‌اند. مطابق با گزارش فایننشال تایمز، هیچ ‌کدام هنوز درباره‌ی عملیات جدید تعهد مشخصی نداده‌اند. دونالد ترامپ در گفت‌وگویی تلویزیونی، احتمال وقوع حملات را باز گذاشته و بنیامین نتانیاهو نیز در پی افزایش فشار بر تهران است. با این‌ حال، برخی مقام‌های نظامی پیشین و تحلیلگران امنیتی که روزنامه با آنان گفت‌وگو کرده، درباره‌ی نبود هدف روشن و آثار پیش‌بینی‌ناپذیر دور تازه‌ی درگیری هشدار داده‌اند. از نظر آنان، صرف برتری نظامی نمی‌تواند مشخص کننده‌ی این باشد که حملات جدید دقیقا به چه نتایج سیاسی‌ای منتج خواهند شد.

گزارش توضیح می‌دهد که در گزینه‌های مطرح‌شده، بحث بر سر گسترش دامنه‌ی هدف‌ها فراتر از برنامه‌ی هسته‌ای ایران است. در مقابل، ظرفیت واکنش ایران و نتایج احتمالی برای منطقه نیز به محاسبه‌ی تصمیم‌گیرندگان راه یافته است. آسیب‌پذیری مسیرهای تجاری و فعالیت‌های اقتصادی در خاورمیانه نیز بخشی از مساله معرفی شده است.

تفاوت میان اعلام قدرت و تعریف نتیجه‌ی قابل دستیابی، گره اصلی این خبر است. تصمیم‌گیرندگان از امکان تشدید فشار سخن می‌گویند و کارشناسان این پرسش را مطرج کرده‌اند که چه سازوکاری قرار است چنین فشاری را به پایان جنگ یا توافقی پایدار تبدیل کند. گزارش نشان می‌دهد که خطر در فقدان پاسخ روشن به همین پرسش نهفته است.

منبع: فایننشال تایمز، نسخه‌ی آسیا، ص. ۴؛ ابیگیل هاوسلونر، چارلز کلاور و نجمه بزرگمهر، «US and Israel weigh options for more Iran strikes».

شرکت‌های بزرگ نفتی در شرایط افزایش سود ناشی از جنگ ایران و اختلال عرضه، بخش قابل توجهی از نقدینگی را به بازخرید سهام و کاهش بدهی اختصاص داده‌اند. گزارش فایننشال تایمز بر این است که اکسون‌موبیل، شورون، بی‌پی، شل و توتال‌انرژیز در سه ‌ماهه‌ی سوم سال جاری، مجموعا بیش از ۵۰ میلیارد دلار سود کسب کرده‌اند.

کم‌بود فرآورده‌هایی چون گازوییل و سوخت هواپیما پس از اختلالات ناشی از جنگ، حاشیه‌ی سود پالایشگاه‌ها را بالا برده است. به نوشته‌ی روزنامه، بخشی از ظرفیت جهانی، نزدیک به سقف عملیاتی حود کار می‌کند. بااین‌حال، شرکت‌ها میان سود کوتاه‌مدت ناشی از گرانی و تعهد بلندمدت به ساخت تاسیسات جدید، تفاوت قایل شده‌اند؛ زیرا ساخت پالایشگاه هزینه‌بر است و بازگشت سرمایه‌ی آن به تقاضای سال‌های بعد وابسته خواهد بود.

شل بازخرید سهام خود را افزایش داده و دیگر شرکت‌ها نیز به جای گسترش پرهزینه‌ی ظرفیت، از مسیرهای مالی برای توزیع عایدی استفاده می‌کنند. در سوی دیگر، دولت آمریکا و مقام‌هایی در اروپا بر تقویت امنیت انرژی و عرضه‌ی داخلی تاکید کرده‌اند. این دو، اولویت‌هایی یکسان نیستند؛ چرا که آن چه افزایش دهنده‌ی بازده سرمایه‌ی سهام‌دار است؛ دقیقا برآمده از فشار بر مصرف کننده بوده و هیچ گاه ظرفیت لازم برای پایین‌ آوردن فشار قیمت بر مصرف‌کننده را ایجاد نخواهد کرد.

روزنامه استدلال مدیران شرکت‌ها را هم ثبت کرده است. آنان هشدار داده‌اند که کاهش احتمالی تقاضای سوخت در آینده، سرمایه‌گذاری جدید را به دارایی پرریسک تبدیل خواهد کرد. بنابراین، نمی‌توان از صرف نبود سرمایه‌گذاری نتیجه گرفت که هیچ مانع اقتصادی واقعی وجود ندارد.

منبع: فایننشال تایمز، نسخه‌ی آسیا، ص. ۶؛ استفانی فیندلی، «Oil majors resist calls to invest windfall war profits».

مذاکره‌ کنندگان ایرانی، روز یک‌شنبه برای سومین روز پیاپی با میانجی‌های قطری در دوحه گفت‌وگو کردند. هدف، یافتن توافقی برای پایان جنگ آمریکا و اسراییل با ایران و کاستن از خطر دور تازه‌ی حملات بود. عباس عراقچی گفته که رایزنی‌ها پیش‌رفت‌هایی داشته‌اند؛ اما هیچ نتیجه‌ی نهایی‌ای حاصل نشده است.

به گزارش نیویورک پست به نقل از رویترز، محور گفت‌وگوها پیشنهادی است که به بازگشایی تنگه‌ی هرمز مربوط می‌شود. عراقچی از پیشنهاد دو روزه سخن گفته و شبکه‌ی الجزیره از طرحی خبر داده که بازگشایی مسیر را ظرف دو روز پس از توافق با آمریکا اجرایی خواهد کرد.

وزیر خارجه‌ی ایران بر آمادگی تهران برای دفاع و دیپلماسی تاکید کرده است. این دوگانه نشان می‌دهد که گفت‌وگوها در فضایی عادی صورت نمی‌گیرند و طرف‌ها هم‌زمان با مذاکره، احتمال بازگشت به درگیری را زنده نگه داشته‌اند. روزنامه نیز نگرانی از تشدید تنش پس از انتخابات میان ‌دوره‌ای آمریکا را بخشی از زمینه‌ی کنونی می‌داند.

منبع: نیویورک پست، ص. ۲۴؛ «Cease-fire talks continue as elections loom».

دونالد شرمن، مدیر سازمان غیردولتی «شهروندان برای مسوولیت و اخلاق در واشنگتن»، در مصاحبه‌‌ای با فایننشال تایمز، از آن چه گسترش تعارض منافع و ضعف نظارت بر دولت ترامپ خوانده، انتقاد کرده است. او تعبیر تند «قابل فروش شدن دولت» را به کار برده است.

شرمن به کمک‌های مالی، ارتباطات تجاری نزدیکان رییس‌جمهور و تصمیم‌هایی اشاره می‌کند که به نظر او احتمال تعارض منافع را افزایش می‌دهند. در کنار این انتقادها، مصاحبه درباره‌ی نقش کنگره و دادگاه‌ها در بررسی اعمال قوه‌ی مجریه نیز بحث کرده است. گزارش از دعواهای حقوقی مشخصی خبر داده که نتیجه‌ی بسیاریشان در زمان انتشار روزنامه قطعی نبوده است.

شرمن استدلال کرده که نظارت پارلمانی با اکثریت سیاسی هم‌سو با رییس‌جمهور، محدود شده است. به اعتقاد او، مشکل اصلی، افزون بر رفتار یک فرد، عدم توان یا بی‌ارادگی نهادهای ناظر هم بوده است. در مصاحبه، هم‌چنین از منابع مالی سازمان‌های ناظر و حمله‌ی سیاسی به منتقدان نیز سخن گفته شده است. نهادهای مستقل نیز برای ادامه‌ی کار به حمایت و امکانات نیاز دارند؛ در نتیجه در ساختار موجود، رابطه‌ی پول و سیاست، به ظرفیت نظارت مدنی هم کشیده شده است.

منبع: فایننشال تایمز، نسخه‌ی آسیا، ص. ۱۵؛ پاتریک جنکینز، «Trump ‘has broadcast that our government is for sale’».