بیزنس استاندارد ـ نسخه‌ی دهلی نو

از کارخانه‌های نساجی تا برج‌های مالی؛ لیبرالیسم اقتصادی چگونه بمبئی را به مومبای تبدیل کرد

بیزنس استاندارد در گزارشی درباره‌ی ۳۵ سال اصلاحات اقتصادی هند، دگرگونی مومبای را از شهر صنعتی و نساجی به مرکز مالی و خدماتی بررسی کرده است. اعتصاب بزرگ کارگران نساجی بمبئی در ۱۹۸۲ به رهبری داتا سامانت نقطه‌ای تعیین‌کننده بود. اعتصاب برای افزایش دستمزد به بن‌بست رسید و صاحبان کارخانه‌ها از شرایط برای تعطیلی واحدهایی استفاده کردند که هزاران کارگر داشتند. سپس‌تر، آزادسازی زمین کارخانه‌ها، حذف محدودیت‌های مالکیت شهری و گسترش مراکز تجاری، زمین‌های صنعتی را به برج‌های اداری و مسکونی تبدیل کرد. گزارش می‌گوید بسیاری از کارگران سابق به حاشیه‌های شهر رانده شدند و با از میان رفتن کارخانه‌ها، پایگاه اجتماعی اتحادیه‌های کمونیستی و سوسیالیستی نیز تضعیف شد.

نکته‌های تحلیلی

این گزارش یکی از روشن‌ترین نمونه‌های تبدیل ساختار طبقاتی به جغرافیای شهری است. محل تولید صنعتی تغییر کاربری یافت و طبقه‌ی کارگری متشکلی که آن فضا را ساخته بود نیز پراکنده شد. ارزش زمین نیز بر ارزش استفاده‌ای کارخانه و سکونت کارگران غلبه کرد.

مومبای «پساصنعتی» در واقع بی‌صنعت نیست. مرکز فرماندهی سرمایه از کارخانه به بانک، املاک، فناوری و خدمات میل کرده است. این آزادسازی اقتصادی به نحوی، تغییر شکل انباشت و بازآرایی قدرت طبقاتی در شهر بوده است.

منابع: بیزنس استاندارد ـ نسخه‌ی دهلی نو