واکاوی — ۱۰ شهریور ۱۴۰۵

آمریکا پس از حدود یک ماه وقفه، مواضعی را در جزیره‌ی لارک هدف قرار داده که به گفته‌ی فرماندهی مرکزی آمریکا برای پرتاب راکت‌های مین‌ریز در تنگه هرمز آماده می‌شدند. رسانه‌های ایرانی از کشته و زخمی ‌شدن شماری از نیروها خبر داده‌اند و ایران در پاسخ، پایگاه‌های آمریکا در اردن را هدف قرار داده است. ارتش اردن اعلام کرده هشت موشک واردشده به حریم هوایی این کشور را ره‌گیری کرده است. ایران هم‌چنین مدعی حمله به پایگاه المنهاد در امارات شده که اما وزارت دفاع امارات این ادعا را رد کرده است.

هر دو روزنامه به شعله‌ور شدن درگیری مستقیم میان ایران و آمریکا پس از حدود یک ماه وقفه پرداخته‌اند. ساوت چاینا مورنینگ پست نوشته آمریکا به پرتاب‌گرهای موشک و اهدافی در ایران حمله کرده و تهران در پاسخ مواضع و پایگاه‌های آمریکایی در منطقه را هدف قرار داده است. استیتسمن از زبان مقامات اماراتی گزارش داده یک پهپاد ایرانی را که به آب‌های این کشور نزدیک شده بوده ره‌گیری کرده‌اند. افزایش دوباره‌ی تنش در خلیج فارس، قیمت نفت برنت را به بیش از ۹۰ دلار رسانده است. سطحی که حدود ۲۵ درصد بالاتر از آغاز جنگ توصیف شده است.

دونالد ترامپ با انتشار یک ویدیوی ساخته ‌شده با هوش مصنوعی، از نابودی جزیره‌ی خارک سخن گفته است. جزیره‌ای که پیش از جنگ حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از طریق آن انجام می‌شد. جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهور آمریکا، گفته این پست را باید به منزله‌ی «پیامی به ایرانی‌ها» و نه به عنوان اعلام یک عملیات نظامی تمام عیار دانست. مقام‌های ایرانی انتشار چنین تصویری را «مضحک» خوانده‌اند.

کویت تایمز و عرب تایمز گزارش داده‌اند اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در نشست وزیران دارایی و روسای بانک‌های مرکزی گروه۲۰ در کارولینای شمالی تلاش می‌کند دیگر اقتصادهای بزرگ را به افزایش فشار مالی بر ایران متقاعد کند. بسنت گفته خزانه‌داری آماده‌ی تحریم یک بانک دیگر است و در صورت لزوم از «خشونت مالی» استفاده خواهد کرد. چین، بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران، مهم‌ترین مانع این سیاست معرفی شده و بسنت گفته درباره‌ی ادامه‌ی خرید نفت ایران از سوی پکن «همه‌ی گزینه‌ها روی میز» است. هم‌زمان، برخی دیپلمات‌های پیشین آمریکایی هشدار داده‌اند جنگ ایران و سیاست تعرفه‌ای ترامپ علیه متحدان، توان واشنگتن برای تشکیل ائتلافی گسترده را کاهش داده است.

رهبران روسیه، چین، هند، ایران، ترکیه و پاکستان برای نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک گرد آمده‌اند. ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ بار دیگر از این نشست برای تاکید بر نظم «چندقطبی» و فاصله گرفتن از سلطه‌ی غرب استفاده کرده‌اند. ایران از سال ۲۰۲۳ عضو این سازمان است و تهران امیدوار است همکاری با چین، روسیه و دیگر اعضا، بخشی از آثار تحریم‌های غرب را کاهش دهد. با این حال، یک کارشناس روابط بین‌الملل به خبرگزاری فرانسه گفته مزایای عملی این عضویت برای ایران هم‌چنان نامعلوم است و چنین ائتلاف‌هایی در زمان بحران لزوما قادر به حل مشکلات تهران نبوده‌اند.

نارندرا مودی در حاشیه‌ی اجلاس سازمان همکاری شانگهای با مسعود پزشکیان دیدار کرد. این نخستین ملاقات دو رهبر از زمان آغاز جنگ ایران و آمریکا بوده است. اکونومیک تایمز این دیدار را با تیتر «می‌خواهیم تجارت با ایران را گسترش دهیم» برجسته کرده و مینت نوشته دو طرف علاوه بر جنگ، روابط اقتصادی و هم‌کاری در بندر چابهار را بررسی کرده‌اند؛ پروژه‌ای که زیر فشار تحریم‌های آمریکا قرار گرفته است. مودی هم‌چنین بر آزادی کشتی‌رانی، حفاظت از زیرساخت‌های غیرنظامی و حل اختلاف‌ها از راه گفت‌وگو تیز تاکید کرده است.

ژاپن تایمز در گزارشی درباره‌ی پی‌آمدهای جنگ ایران ، به این نتیجه رسیده که این جنگ، با ایجاد جهش و بی‌ثباتی در قیمت سوخت‌های فسیلی، تصمیم‌های دولت‌ها، شرکت‌ها و مصرف‌کنندگان درباره‌ی انرژی را تغییر داده است. نگرانی از امنیت عرضه باعث شده بخشی از سیاست‌گذاری‌های مربوط به انرژی، دوباره به تامین فوری نفت و گاز و حفاظت از زنجیره‌ی عرضه، آن هم در زمانی که دولت‌ها پیش‌تر بر حرکت به سوی انرژی‌های تجدیدپذیر تاکید می‌کردند، متمایل شود.

وزارت دفاع ژاپن درخواست بودجه‌ی ۸٫۹ تریلیون ینی، معادل حدود ۵۵٫۶ میلیارد دلار، برای سال مالی آینده داده است و رقم نهایی ممکن است به ۱۰ تریلیون ین برسد. برنامه شامل سامانه‌ی پشتیبانی تصمیم‌گیری مبتنی بر هوش مصنوعی، پهپادهای ارزان، موشک‌های دوربرد، توسعه‌ی موشک فراصوت پرتاب ‌شونده از زیر آب و واحد تازه‌ای برای مقابله با «جنگ شناختی» است.

بیزنس استاندارد در گزارشی درباره‌ی ۳۵ سال اصلاحات اقتصادی هند، دگرگونی مومبای را از شهر صنعتی و نساجی به مرکز مالی و خدماتی بررسی کرده است. اعتصاب بزرگ کارگران نساجی بمبئی در ۱۹۸۲ به رهبری داتا سامانت نقطه‌ای تعیین‌کننده بود. اعتصاب برای افزایش دستمزد به بن‌بست رسید و صاحبان کارخانه‌ها از شرایط برای تعطیلی واحدهایی استفاده کردند که هزاران کارگر داشتند. سپس‌تر، آزادسازی زمین کارخانه‌ها، حذف محدودیت‌های مالکیت شهری و گسترش مراکز تجاری، زمین‌های صنعتی را به برج‌های اداری و مسکونی تبدیل کرد. گزارش می‌گوید بسیاری از کارگران سابق به حاشیه‌های شهر رانده شدند و با از میان رفتن کارخانه‌ها، پایگاه اجتماعی اتحادیه‌های کمونیستی و سوسیالیستی نیز تضعیف شد.

تایمز آو ایندیا نتایج مطالعه‌ای از شورای تحقیقات پزشکی هند، ICMR، را برجسته کرده که نشان می‌دهد عفونت‌های مقاوم به دارو با مرگ ‌و میر بیش‌تر، دوره‌ی درمان طولانی‌تر و هزینه‌ی درمان بالاتر همراه‌اند. گزارش بر پیش‌گیری از عفونت، استفاده‌ی مسولانه‌تر از آنتی‌بیوتیک‌ها و کنترل مقاومت ضد میکروبی تاکید دارد.

پرو، اسپانیا و مدیر فعلی سازمان بین‌المللی کار، برای ریاست آینده‌ی این نهاد در حال رقابت‌اند. ILO نیز با کم‌بود نقدینگی روبه‌رو شده و این مساله می‌تواند به کاهش نیرو منجر شود. دولت آمریکا اعلام کرده قصد ندارد سهم مالی سال آینده‌ی خود را پرداخت کند. یکی از موضوعات اصلی رقابت نیز آینده‌ی کار در برابر هوش مصنوعی و اتوماسیون است.

وزارت بازرگانی هند قرار است درباره‌ی وضعیت تجارت با آمریکا، با انجمن‌های صنعتی و صادرکنندگان گفت‌وگو کند. بیزنس رمیدیز نوشته صادرات هند در پی تحقیق واشنگتن درباره‌ی ادعاهای مربوط به کار اجباری با تعرفه‌ی اضافی ۱۰ درصدی روبه‌رو شده و هم‌زمان موضوع اعمال تعرفه‌های سنگین علیه خریداران بزرگ نفت روسیه نیز بر مذاکرات سایه انداخته است. مقام‌های هندی در عین حال می‌گویند دو کشور هنوز به چارچوب توافق تجاری مورد مذاکره متعهدند.

فایننشال تایمز در سرمقاله‌ی خود درباره‌ی کرانه‌ی باختری هشدار داده روند گسترش شهرک‌های اسرائیلی و تغییر واقعیت‌های زمینی، به الحاق عملی سرزمین فلسطینی تبدیل شده است. مساله در ساخت چند شهرک تازه خلاصه نمی‌شود؛ بلکه شبکه‌ی شهرک‌ها، جاده‌ها و کنترل سرزمین می‌تواند پیوستگی جغرافیایی لازم برای تشکیل یک کشور فلسطینی را از میان ببرد. به این ترتیب، ممکن است بدون اعلام رسمی الحاق، در عمل کنترل دایمی اسراییل بر بخش‌های هرچه بزرگ‌تری از کرانه‌ی باختری تحمیل شود.

اسراییل یکی از بزرگ‌ترین قراردادهای صادرات تسلیحاتی خود را با یونان امضا کرده است. جروزالم پست ارزش قرارداد را حدود ۱۰ میلیارد شِکِل اعلام کرده و مورنینگ استاندارد آن را حدود ۳٫۵ میلیارد دلار گزارش کرده است. این سامانه‌ها بخشی از سپر پدافندی «آشیل» یونان خواهند بود و قرارداد در شرایطی منعقد شده که آتن و تل‌آویو هر دو روابط پرتنشی با ترکیه دارند.

چاینا دیلی در آستانه‌ی هفتادمین سال روابط دیپلماتیک چین و مصر، بر گسترش هم‌کاری صنعتی دو کشور تمرکز کرده است. گزارش‌های روزنامه از هم‌کاری در تولید، توسعه‌ی مهارت، فن‌آوری و پروژه‌های صنعتی سخن گفته و بیان کرده‌اند که نمایشگاه‌هایی از هم‌کاری‌های فرهنگی و آموزشی نیز در همین چارچوب برگزار شده است.

چاینا دیلی در گزارشی درباره‌ی روابط اقتصادی چین و آلمان نوشته که الگوی فعالیت شرکت‌های چینی در بازار آلمان در حال تغییر است و بخشی از آن‌ها به جای تکیه‌ی صرف بر صادرات، به تولید، تامین قطعه، خدمات و حضور مستقیم‌تر در زنجیره‌های محلی روی آورده‌اند. روزنامه این روند را نشانه‌ی ورود روابط تجاری دو کشور به مرحله‌ای تازه می‌داند.

پاکستان اعلام کرده که تا کنون شش تا هفت کشور مسلمان برای پیوستن به «توافق دفاعی مکه» ابراز علاقه کرده‌اند. وزیران خارجه‌ی پاکستان، عربستان و ترکیه در استانبول نخستین نشست کمیته‌ی سیاسی و دفاعی راه‌بردی پیمان را برگزار کرده‌اند و قرار است وزیران دفاع و فرماندهان نظامی نیز در سازوکار آن مشارکت کنند. مذاکرات شامل افزایش هم‌کنشی نیروهای مسلح و هم‌کاری صنایع دفاعی است. بنگلادش نیز گفته در صورت دعوت، پیوستن به پیمان را به نحوی مثبت بررسی خواهد کرد.

آی‌پیپر گزارش داده صدها کودک پناه‌جو در بریتانیا از نظام مراقبت و اسکان ناپدید شده‌اند و محل فعلی آنان مشخص نیست. گزارش بر ضعف پی‌گیری، انتقال میان مراکز و شکاف مسولیت میان نهادهای مختلف تمرکز دارد. مساله‌ای که نگرانی جدی درباره‌ی حفاظت از کودکان بدون هم‌راه ایجاد کرده است.

بیش از ۴۷۰۰ نیروی نظامی در رزمایش «سوپر گارودا شیلد» در اندونزی شرکت کرده‌اند. آمریکا، ژاپن، کره‌ی جنوبی، استرالیا و کانادا از جمله کشورهای حاضرند و برنامه شامل پرش هوابرد، شلیک موشک، جنگ سایبری و عملیات امدادی است. این نخستین دوره پس از امضای هم‌کاری دفاعی تازه‌ی آمریکا و اندونزی است.

نیویورک تایمز در گزارش اصلی خود به جریان گسترده‌ی پول در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا پرداخته و نشان داده درحالی‌که منشا بخشی از پول برای رای‌ دهندگان روشن نیست، سوپرپک‌ها و شبکه‌های سیاسی می‌توانند مبالغ بسیار بزرگی را برای تبلیغات انتخاباتی صرف کنند. روزنامه رابطه‌ی میان کمک ‌کنندگان بزرگ، گروه‌های سیاسی و رقابت بر سر کنترل کنگره را بررسی کرده است.