واکاوی — ۶ مهر ۱۴۰۵

ایران پس از رد طرح پیشنهادیش برای بازگشایی تنگه‌ی هرمز از سوی دونالد ترامپ، بر شروط خود پافشاری کرده است. عباس عراقچی، وزیر خارجه‌ی ایران، گفته که بازگشایی تنگه منوط به اجرای شروط تهران است و «درِ دیپلماسی و مذاکره» هم‌چنان باز مانده است. بر اساس گزارش دیلی استار، طرح ایران توقف خصومت‌ها در خاورمیانه، از جمله لبنان و اجرای تعهدات توافق آتش‌بسی که چند ماه پیش فروپاشید را دربر می‌گرفت. آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران، رفع تحریم‌های نفتی و پایان محاصره دریایی آمریکا از جمله موارد ذکرشده در گزارش است. ترامپ روز شنبه این پیشنهاد را رد کرد و عراقچی گفت تهران هنوز منتظر است میانجی‌ها موضع نهایی آمریکا را منتقل کنند. ساوت چاینا مورنینگ پست نیز این تحول را در قالب ادامه‌ی بن‌بست بر سر تنگه‌ی هرمز گزارش کرده و تاکید کرده است که تهران حل‌وفصل قضیه از طریق مذاکره را مسیر پایان بحران می‌داند.

پلیس بریتانیا پنج مرد را در نزدیکی پایگاه هوایی فرفورد در گلاسترشر بازداشت کرده و تحقیقات را به پلیس ضدتروریسم سپرده است. ماجرا پس از گزارش سه خودرو مشکوک در مسیر پایگاه آغاز شده است. خانه‌های شماری از ساکنان اطراف تخلیه گردیده و پنج بازداشت ‌شده علاوه بر ظن ارتکاب جرایم مرتبط با مواد منفجره، به ظن تدارک اقدام تروریستی نیز در بازداشت مانده‌اند. مقام‌های پلیس تاکید کرده‌اند تحقیقات هنوز در مراحل آغازین است. فرفورد میزبان نیروهای آمریکایی است و در جریان جنگ ایران، برای عملیات آمریکا نیز مورد استفاده قرار گرفته است. گاردین نیز نوشته که مقام‌های امنیتی هنوز درباره هویت، انگیزه و ارتباط احتمالی بازداشت‌شدگان نتیجه‌ی نهایی را اعلام نکرده‌اند.

چاینا دیلی نوشته نبرد میان نیروهای حوثی و نیروهای دولت مورد حمایت عربستان در یمن شدت گرفته و در حمله‌ای به بازاری در استان تعز، دست‌کم هفت نفر کشته و حدود ۴۰ نفر زخمی شده‌اند. حوثی‌ها نیروهای دولتی را مسوول حمله دانسته‌اند و طرف مقابل نیز گفته که مواضع و انبارهای حوثی‌ها را هدف گرفته و ده‌ها نفر از نیروهای آنان کشته یا زخمی شده‌اند. دیلی نیوز نیز همین ادعاهای متقابل را گزارش کرده است. چاینا دیلی این تشدید درگیری را مستقیما با رقابت‌های منطقه‌ای پیوند داده و نوشته که جنگ جدید می‌تواند روند آشتی عربستان و ایران را که از سال ۲۰۲۳ آغاز شده، خدشه‌دار سازد. در همین گزارش، کنترل و حملات پیرامون باب‌المندب به عنوان یکی از عوامل اصلی افزایش ناامنی کشتی‌رانی و انتقال انرژی معرفی شده است.

گاردین گزارش داده است که حجم آوار باقی‌مانده در غزه، حدود ۶۱ میلیون تن برآورد می‌شود. جاکو سیلیرز، نماینده‌ی ویژه‌ی برنامه‌ی توسعه‌ی سازمان ملل در فلسطین، گفته این رقم حدود ۲۰ برابر مجموع آوار ایجاد شده در جنگ‌های جهان طی ۱۸ سال گذشته است. تاکنون حدود ۵۸۰ کیلومتر جاده پاک‌سازی شده و پس از بیش از دو سال عملیات، حدود ۹۰۷ هزار تن آوار، یعنی نزدیک به ۱.۵ درصد کل حجم برآوردشده، برداشته شده است.

عملیات به‌دلیل وجود مهمات منفجرنشده، کمبود ماشین‌آلات و محدودیت ورود تجهیزات سنگین، کند پیش می‌رود. برنامه‌ی توسعه‌ی سازمان ملل این را نیز برآورد کرده که ممکن است بین ۸ هزار تا ۱۰ هزار پیکر هنوز زیر آوار باقی مانده باشد و به همین دلیل، پاک‌سازی بعضی مناطق به شکل عملیاتی که هم‌زمان، مهندسی و پزشکی قانونی است، دنبال می‌شود.

نیویورک‌تایمز اینترنشنال در یک «تحلیل خبری» نوشته است که پس از قتل چارلی کرک، فعال محافظه‌کار، دولت ترامپ و متحدانش بررسی گروه‌ها و شبکه‌های سیاسی چپ را تشدید کرده‌اند. استیون میلر، معاون رییس دفتر کاخ سفید، گفته که دولت قصد دارد از دستگاه‌های فدرال برای مختل‌سازی و برچیدن شبکه‌هایی که آن‌ها را مرتبط با تحریک خشونت سیاسی می‌داند، استفاده کند. دولت، این اقدامات را بخشی از مقابله با خشونت سیاسی و آنچه «تروریسم داخلی» می‌خواند، معرفی کرده است.

نیویورک‌تایمز در مقابل به نگرانی سازمان‌های مدنی و حقوقی که می‌گویند گسترده ‌شدن دامنه‌ی تحقیقات می‌تواند فعالیت‌های قانونی اعتراضی و تشکل‌هایی که مرتکب خشونت نشده‌اند را نیز تحت فشار قرار دهد، اشاره کرده‌اند. گزارش، نمونه‌هایی از تحقیقات درباره فعالان، سازمان‌های اعتراضی و نهادهای مدنی را در چارچوب این سیاست جدید بررسی می‌کند.

آمریکا و چین اعلام کرده‌اند دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ پس از نشست اخیرشان در واشنگتن، تا پایان سال دو دیدار دیگر خواهند داشت. فایننشال تایمز نوشته که نشست واشنگتن با تشریفات گسترده هم‌راه بود؛ اما اختلاف درباره‌ی اجرای تعهدات تجاری، از جمله جریان صادرات عناصر خاکی کم‌یاب، حل نشده است. دو دولت درباره‌ی برخی نتایج مذاکرات نیز روایت‌های یک‌سانی ارایه نکرده‌اند. قرار است تماس‌های بعدی در حاشیه‌ی نشست‌های بین‌المللی ادامه یافته و تیم‌های اقتصادی دو کشور نیز اجرای توافق‌های موجود را پی‌گیری کنند.