واکاوی —

۷ موضوع۸ نشریه

وال‌استریت ژورنال | جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵

جنگ ایران، تنگه‌ی هرمز و کسب سود از اختلال

اکنون، تلاش‌ها پس از بیش از شش ماه جنگی که قرار بوده کوتاه باشد، حول کاهش وابستگی جهان به تنگه‌ی هرمز می‌چرخد. وال‌استریت ژورنال به نقل از موسسه‌ی جهانی مک‌کینزی نوشته که اگر طرح‌های مورد بحث عملی شوند، تا ۲۰۳۰ می‌توان معادل ۱۵.۵ میلیون بشکه در روز از وابستگی کنونی به جریان انرژی تنگه‌ی هرمز کاست. رقمی که بنا بر برآورد این موسسه، حدود ۷۰ درصد وابستگی کنونی است؛ اما حمله به خط لوله‌ای که نفت عربستان را به دریای سرخ می‌برد نشان داده مسیرهای جای‌گزین نیز از جنگ مصون نیستند.

همین اختلال، برای بخشی از صنعت انرژی یک سال استثنایی را ساخته است. برنت از مرز ۱۰۰ دلار گذشته، سود شش ‌ماهه‌ی ترافیگورا نسبت به سال قبل ۱۷۳ درصد بالا رفته و سود گزارش ‌نشده‌ی حساب‌رسی‌شده‌ی مرکوریا برای نه ماه منتهی به ژوئن ۱۲۲ درصد افزایش یافته است. هزینه‌ی روزانه انتقال یک ابرنفتکش از عمان به کره جنوبی در میانه سپتامبر از ۵۷۲ هزار دلار گذشته که این میزان، بیش از دو برابر نرخ فوریه بوده است. کارگزاران نیز از افزایش تقاضا برای مشتقات پوشش ریسک درآمد بیش‌تری می‌گیرند.

🔴 بخشی از سرمایه‌داران، خودِ اختلال را به منبع درآمد تبدیل کرده‌اند. هر چه امکان افزایش شکاف قیمتی میان مناطق بیش‌تر شود، امکان کسب سود برای معامله‌گران، شرکت‌های حمل‌ونقل و واسطه‌های مالی بیش‌تر خواهد شد. به همین‌سان، تولید کننده‌هایی که به دلیل تولید کالای گران‌تر، بخشی از بازار را از دست داده بوده‌اند، به دلیل فاصله از آسیب‌های جنگ، حضور پررنگ‌تری در بازار داشته‌اند.

بازگشت به بالای صفحه ↑

قطر تریبون | جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵

کمیسیون سازمان ملل: دو فقره از حملات آمریکا به ایران می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد

هیات حقیقت‌یاب مستقل سازمان ملل اعلام کرده که به احتمال زیاد دو حمله‌ی هوایی آمریکا در نخستین روزهای جنگ با ایران - یکی به مدرسه‌ای دخترانه در میناب و دیگری به مجموعه‌ای ورزشی در لامرد فارس - مصداق حملات بی‌تمایز و جنایت جنگی‌اند. مقام‌های ایران شمار کشته‌شدگان مدرسه را ۱۶۸ نفر اعلام کرده‌اند و هیات سازمان ملل به گزارش‌های مستقلی استناد کرده که این رقم را ۱۵۷ نفر می‌دانند. در حمله‌ی لامرد نیز بر پایه‌ی آمار رسمی، ۲۲ نفر کشته شدند. هیات می‌گوید در مورد مدرسه از اطلاعات اطلاعاتی قدیمی استفاده شده و درخواستش برای دریافت توضیح از ارتش آمریکا بی‌پاسخ مانده است. همان گزارش در عین حال حکومت ایران را نیز به نقض گسترده‌ی حقوق بشر در سرکوب اعتراض‌های امسال متهم کرده و تاکید دارد که شمار نهایی قربانیان آن اعتراض‌ها هنوز مستقلا احراز نشده است.

🔴 خشونت یک دولت خارجی در جنگ و خشونت دولت ایران علیه جمعیت خود، دو چهره از ستم بر مردم ایران هستند. ممکن است سازوکارهای بین‌المللی هر دو را مستند کنند؛ اما توان و سرعت اجرای مسوولیت حقوقی میان دولت‌ها بسیار نامتوازن است. به‌خصوص هنگامی که یکی از طرف‌ها قدرت نظامی و سیاسی جهانی بزرگی در اختیار دارد و دیگری با دست یازی به سرکوب گسترده، توانسته روایت‌های حقیقی را به اغما ببرد.

بازگشت به بالای صفحه ↑

فایننشال تایمز، چاپ خاورمیانه و چاپ بریتانیا | جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵

تحریم‌های تازه‌ی آمریکا، دامنه‌ی پروازهای ماهان را محدود کرد

ماهان ایر اعلام کرده از دوشنبه، پروازهای خود به استانبول و آنکارا و از پنج‌شنبه، مسیر تهران ـ مسقط را متوقف خواهد کرد. این توقف، اندکی پس از بسته‌ی تازه‌ی تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا رخ داده که ۳۶ هدف مرتبط با بخش هوانوردی ایران، از جمله ارایه‌دهندگان خدمات زمینی و عاملان فروش را در بر می‌گیرد. بنا بر داده‌های سیریوم، در یک روز اخیر، حدود ۵۰ پرواز از ۱۴۳ پرواز برنامه‌ریزی ‌شده به ایران انجام نشده است. مدیرعامل ایران‌ایر نیز گفته این شرکت در حال حاضر فقط ۹ هواپیمای عملیاتی دارد.

🔴 محدودیت پرواز در این گزارش، ناشی از جبر تحریم است. حاصل، انتقال هزینه‌ی منازعات سیاسی به زیست مردم است. اختلال در انتقال داروها و کالاهای خاصی که تنها از طریق هواپیما قابل انتقال بوده‌اند، به همراه افزایش هزینه‌های جابه‌جایی افراد، بار سنگینی را به جامعه تحمیل خواهد کرد. توام با آن، کم‌بود هواپیماهای عملیاتی نیز نشان می‌دهد فشارهای ناشی از تحریم‌های درازمدت و جنگ، خود ظرفیت زیرساختی را نیز کوچک کرده است.

بازگشت به بالای صفحه ↑

بیزنس استاندارد؛ ایشین ایج | جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵

آمریکا دامنه‌ی فشار بر روسیه و ایران را گسترش داد؛ هند از «امنیت انرژی» گفت

مجلس نمایندگان آمریکا «قانون تحریم روسیه و ایران» را با ۲۶۲ رای موافق در برابر ۱۵۹ رای مخالف تصویب کرده است. مجلس سنا، پیش‌تر نسخه‌ی مربوطه را با ۸۶ رای در برابر ۱۱ رای گذرانده بود. قانون به رییس ‌جمهور اختیار می‌دهد برای کشورهایی از جمله هند و چین که نفت و گاز روسیه را می‌خرند، تعرفه‌هایی تا سقف ۱۰۰ درصد وضع کند. تصویب قانون به‌خودی‌خود به معنی اعمال فوری این تعرفه نیست. متن، هم‌چنین دامنه‌ی تحریم‌های مرتبط با بخش‌های انرژی و تسلیحاتی ایران را گسترش می‌دهد. دهلی‌نو گفته تامین انرژی برای ۱.۴ میلیارد نفر را از راه منابع متنوع دنبال خواهد کرد و هشدار داده که اعمال تعرفه‌های سنگین هم روابط دوجانبه و هم بازار جهانی انرژی را متاثر خواهد کرد.

🔴 این سازوکار تحریمی، هزینه‌ی فشار را به خریداران ثالث و در نهایت مصرف‌کنندگان نیز تحمیل می‌کند. در این وضعیت جبری، دست‌رسی به بازار آمریکا به اهرمی برای تغییر مسیر خرید انرژی بدل خواهد شد. در مقابل، هند براساس ساخت جمعیتی و اقتصادی خود، مجبور است مساله را در قالب قیمت و حق انتخاب منابع صورت‌بندی کند. بنابراین، بنیاد کش‌مکش بر این استوار است که هزینه‌ی محدود شدن تجارت انرژی بر دوش چه کسی خواهد افتاد؟

بازگشت به بالای صفحه ↑

وال‌استریت ژورنال | جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵

جنرال موتورز وارد زنجیره‌ی تولید پاتریوت شد

جنرال موتورز نخستین محموله‌ی قطعات بدنه‌ی موشک ره‌گیر پاتریوت PAC-3 MSE را در اوت به لاکهید مارتین تحویل داده است. پنتاگون از لاکهید خواسته تولید سالانه‌ی این ره‌گیر را تا پایان ۲۰۳۰ به بیش از ۲۰۰۰ فروند، معادل بیش از سه برابر ظرفیت پیشین، برساند. هر ره‌گیر پیش‌رفته بیش از ۴ میلیون دلار قیمت دارد و رسیدن آن از خط تولید به مشتری نظامی، بیش از دو سال زمان می‌برد. لاکهید گفته جنرال موتورز قطعاتی را که تولیدشان معمولا ماه‌ها زمان می‌برد را در سه هفته تحویل داده و به دومین منبع تامین این قطعه تبدیل شده است.

جنرال موتورز نیز در حال گسترش کسب‌وکار جنگی خود است و مدیریت شرکت درآمد این بخش را در سال جاری، حدود ۷۰۰ میلیون دلار با حاشیه‌ی سود دو رقمی پیش‌بینی کرده است.

🔴 ظرفیت صنعتی غیرنظامی در حال هضم شدن در سفارش‌های نظامی است. برای خودروسازی که با فشار بازار جهانی روبه‌روست، قرارداد دفاعی تقاضایی با پشتوانه‌ی بودجه‌ی عمومی و حاشیه‌ سود قابل‌پیش‌بینی فراهم می‌کند. از سوی دیگر، کم‌بود مهمات باعث می‌شود دولت برای افزایش ظرفیت، افزون بر پیمان‌کاران سنتی، دست به دامان شبکه‌ی تولید انبوه صنایع غیرنظامی نیز شود. در نتیجه، شاهد افزایش زرادخانه‌ها خواهیم بود.

بازگشت به بالای صفحه ↑

گاردین ژورنال؛ هاآرتص | جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵

غزه و «نازا»: شاید هوش مصنوعی تصمیم‌گیرنده نباشد؛ اما برسازنده‌ی میدان تصمیم‌گیری هست

محمود مشتَهی، روزنامه‌نگار فلسطینی اهل غزه، در گاردین ژورنال تجربه‌ی تماشای مستند «نازا» را به مساله‌ی استفاده از سامانه‌های داده‌محور در هدف‌گیری نظامی پیوند زده است. مستند بر شهادت شماری از اعضای واحدهای اطلاعاتی اسراییل تکیه دارد. به روایت مشتَهی، در شهادت‌های فیلم از سامانه‌ای سخن گفته می‌شود که افراد را برای هدف‌گیری علامت‌گذاری می‌کرد و بنا بر گفته‌ی همان منابع، حدود ۱۵ درصد خطا داشت. در فیلم، اعدادی چون پذیرش تلفات احتمالی تا ۲۰ غیرنظامی برای برخی اهداف سطح پایین و تا ۵۰۰ نفر برای اهداف ارشد نیز مطرح شده است. هاآرتص نیز «نازا» را از زاویه‌ی شکاف موجود در سازوکارهای نظارت بر کاربرد نظامی هوش مصنوعی بررسی کرده است. روایت اصلی مشتَهی و منشا این اعداد در نسخه‌ی آنلاین گاردین نیز آمده است.

🔴 مساله فراتر از این است که «ماشین به جای انسان تصمیم گرفته است». آن چه واجد اهمیت است، تقسیم مسوولیت در یک زنجیره است. داده‌ها گردآوری شده، سامانه احتمال و اولویت تولید کرده، قواعد سازمانی سطح قابل‌قبول خطر را تعیین نموده و در پایان، یک انسان نقش تایید کننده‌ی روند را برعهده می‌گیرد. اگر خطا و میزان آسیب از پیش در این زنجیره عادی شده باشد، وجود «انسان در حلقه» به‌تنهایی تضمین‌کننده‌ی پاسخ‌گویی نخواهد بود. حضور فن‌آوری، ناقض مسوولیت‌پذیری اپراتور نیست. در واقع، مسوولیت را آن اندازه مرحله‌بندی و میان بازیگران متنوعی توزیع کرده که تشخیص صاحب تصمیم دشوارتر شده است.

بازگشت به بالای صفحه ↑

زوددویچه سایتونگ | جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵

اکوسیستم رسانه‌ای پیرامون AfD؛ هم‌افزایی حزب، استریمر و الگوریتم

گزارش مفصل زوددویچه سایتونگ به شبکه‌ای از استریمرها و رسانه‌های آنلاین پیرامون AfD می‌پردازد. روزنامه می‌نویسد ویدیوهای اولریش زیگموند در دو هفته پیش از انتخابات زاکسن-آنهالت بیش از ۱۲ میلیون بار دیده شد و در مقابل، مجموع ویدیوهای نامزد اصلی CDU حدود ۶۰۰ هزار بازدید داشته است. شماری از استریمرها با سیاست‌مداران AfD مستقیما هم‌کاری کرده یا برای آنان فعالیت نموده‌اند. حزب حتا برای «مدیر اینفلوئنسر» آگهی استخدام منتشر کرده است. گزارش به موارد آزار یا ارعاب خبرنگاران توسط برخی استریمرها نیز اشاره کرده و نوشته که اتحادیه‌ی روزنامه‌نگاران DJU از ماه مه ۴۶ مورد تعرض، تهدید یا مانع‌تراشی علیه خبرنگاران در کارزار زاکسن-آنهالت ثبت کرده است.

🔴 نکته‌ی تعیین‌کننده، تغییر رابطه‌ی‌ رسانه و حزب است. در مدل کلاسیک، رسانه ادعا می‌کند واسطه‌ای مستقل میان حزب و مخاطب است. در مدل استریم سیاسی، همان فرد می‌تواند هم‌زمان مروج، مجری، گزارشگر و گاهی کارمند ساختار حزبی باشد. در این روند، مرز میان تبلیغات، خبر و سرگرمی عملا کم‌رنگ می‌شود.

🔴 الگوریتم نیز یک بازیگر اقتصادی مستقل است. محتوای قطبی تعامل بیش‌تری تولید می‌کند. تعامل بیش‌تر به توزیع گسترده‌تر و گاه افزایش درآمد می‌انجامد. بنابراین، انگیزه‌ی سیاسی تولید نزاع با انگیزه‌ی اقتصادی پلت‌فرم هم‌جهت می‌شود. این امر توضیح می‌دهد چرا «درگیری با رسانه‌ی اصلی» خود می‌تواند به یک محصول رسانه‌ای تبدیل شود. در واقع، برای الگوریتم حتا واکنش منفی نیز نوعی مشارکت است.

بازگشت به بالای صفحه ↑