واکاوی — ۲ مهر ۱۴۰۵

مسعود پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل گفت ایران در برابر فشار آمریکا تسلیم نخواهد شد؛ اما برای «گفت‌وگو، دیپلماسی و مذاکره» بدون اجبار آماده است. گاردین گزارش داده که سخن‌رانی او پس از یک دیدار سه ‌ساعته میان عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، و استیو ویتکاف، فرستاده‌ی ویژه‌ی آمریکا، انجام شد. دیداری که نخستین تماس در چنین سطحی از ماه ژوئن بوده است. هیات آمریکا در آغاز سخن‌رانی پزشکیان سالن را ترک کرد. این گزارش و وقوع دیدار و سخن‌رانی در پوشش تازه گاردین نیز تایید شده است.

اسماعیل بقایی، سخن‌گوی وزارت خارجه ایران، گفته تماس با طرف آمریکایی با میانجی‌گری قطر انجام شده و تهران در آن خواستار پایان جنگ، توقف اقدامات نظامی آمریکا و محاصره دریایی و اقتصادی و آزادسازی دارایی‌های ایران شده است. پزشکیان هم‌چنین بر حق ایران برای برنامه هسته‌ای غیرنظامی تاکید ورزیده و گفته که تهران در پی سلاح هسته‌ای نیست.

شی جین‌پینگ برای دیدار با دونالد ترامپ به آمریکا رفته و چند روزنامه این نشست را نقطه‌ی تمرکز تازه روابط واشنگتن و پکن دانسته‌اند. ایندیپندنت نوشته یکی از محورهای اصلی، سرنوشت آتش‌بس تجاری موقتی است که سال گذشته از تشدید فوری جنگ اقتصادی جلوگیری کرد. جنگ ایران نیز در مذاکرات مطرح خواهد شد؛ اما اختلاف‌های مربوط به تجارت، فن‌آوری و رابطه‌ی اقتصادی در مرکز دستور کار قرار دارند.

ساوت چاینا مورنینگ پست اختلاف دو کشور بر سر سرمایه‌گذاری را برجسته کرده و استریتس تایمز نیز نوشته نشست در شرایطی برگزار شده که اختلاف درباره‌ی محدودیت‌های فن‌آوری، هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاری و تایوان هم‌چنان پابرجاست. نفس برگزاری ملاقات به معنای حل این اختلاف‌ها نیست و گویا دو دولت در پی یافتن حوزه‌هایی‌اند که بتوان رقابت را در آن‌ها بدون ورود آنی به یک دور تازه از رویارویی اقتصادی مدیریت کرد.

اتحادیه‌ی اروپا نام علیشیر عثمانوف و میخاییل فریدمن، دو میلیاردر روس را از فهرست تحریم‌های مرتبط با جنگ اوکراین خارج کرده است. تایمز نوشته هر دو پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ تحریم شده بودند. دلایل اعلام شده درمورد عثمانوف و فریدمن، به ترتیب، نزدیکی به ولادیمیر پوتین و حمایت از سیاست‌های کرملین بوده است. تصمیم جدید، بخشی از توافقی گسترده‌تر برای حفظ رژیم تحریم‌ها بود و با موافقت همه‌ی اعضا تصویب شد.

به نوشته‌ی تایمز، فرانسه خواستار حذف عثمانوف از فهرست شده بود و لوکزامبورگ نیز برای حذف فریدمن فشار آورده بود. فریدمن، شهروند روسیه و اسراییل، بابت مسدود شدن دارایی‌هایش در اتحادیه‌ی اروپا دعوای حقوقی‌ای به ارزش ۱۲ میلیارد یورو مطرح کرده است. مقام‌های اوکراینی با تصمیم حذف این دو نفر مخالفت کرده‌اند.

تایمز گزارش داده که حملات پهپادی به کشتی‌رانی تجاری در دریای سیاه افزایش یافته و کشتی‌ها و شناورهای خدماتی در اطراف اودسا و چورنومورسک هدف قرار گرفته‌اند. در یکی از حملات اخیر، یک کشتی باری با پرچم تانزانیا هدف قرار گرفته و ناخدای آن کشته شده است. در حادثه‌ای دیگر در نزدیکی اودسا، یک کشتی باری آتش گرفته است.

به نوشته‌ی تایمز، دست‌کم ۲۲۶ شناور غیرنظامی یا تجاری در دریای سیاه طی پنج سال جنگ آسیب دیده‌اند و وزارت زیرساخت اوکراین گفته حدود ۷۰ درصد حملات به کشتی‌رانی در هشت ماه نخست امسال رخ داده است. گزارش تاکید دارد که تهدید کشتی‌رانی مستقیما با صادرات کشاورزی اوکراین، کشوری که بخش مهمی از غله خود را از بنادر دریای سیاه به بازار جهانی می‌فرستد، پیوند خورده است.

گاردین گزارش داده سه نهاد بین‌المللی اقتصادی درباره افزایش سریع بدهی و هزینه استقراض در اقتصادهای بزرگ هشدار داده‌اند. صندوق بین‌المللی پول حجم بدهی جهانی را حدود ۳۶۵ تریلیون دلار برآورد کرده و از حرکت اقتصاد جهان به سوی آینده‌ای با بدهی ساختاری بالاتر سخن گفته است. OECD نیز بالا رفتن هزینه‌ی تامین مالی دولت‌ها و فشار ناشی از پرداخت بهره را یکی از ریسک‌های مهم برای ثبات مالی دانسته است.

تایمز نوشته هزینه‌ی استقراض دولت‌های بریتانیا و آمریکا به بالاترین سطح از سال ۲۰۰۷ رسیده و بازده اوراق دولتی ژاپن نیز در سطحی قرار گرفته که طی حدود سه دهه دیده نشده بوده است. OECD از دولت‌ها خواسته برنامه‌های چندساله‌ای برای کنترل بدهی و کسری بودجه تدوین کنند و هم‌زمان، نسبت به افزایش هزینه‌ی تامین مالی خانوارها و شرکت‌ها هشدار داده است. گزارش رسمی OECD نیز از رکورد بدهی، افزایش پرداخت بهره و بالا رفتن ریسک تامین مالی مجدد سخن می‌گوید.

تایمز گزارش داده یک عامل هوش مصنوعی OpenAI در ماه ژوئن هنگام انجام پژوهشی درباره هزینه‌های پزشکی وارد پورتال گزارش آماری مدیکر استرالیا شده و به فایل‌های عمومی و غیرعمومی دست‌رسی پیدا کرده است. این پورتال را «سرویسز استرالیا» اداره می‌کند. مقام‌های استرالیایی گفته‌اند تا زمان انتشار گزارش، شواهدی از دست‌رسی به اطلاعات پزشکی شخصی افراد وجود نداشته و تحقیق قضایی و فنی ادامه دارد. آنتونی آلبانیزی، نخست‌وزیر استرالیا، موضوع را با سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، مطرح کرده است.

طبق گزارش، سامانه برای یافتن داده مربوط به هزینه‌های پزشکی در حال جست‌وجوی مستقل بود و پس از مواجهه با محدودیت دست‌رسی، به شکلی غیرمجاز به فایل‌هایی فراتر از داده‌های عمومی رسید. OpenAI گفته این رفتار مطابق انتظار شرکت نبوده و مدرکی در دست نیست که سوابق شخصی بیماران مشاهده شده باشد. دولت استرالیا نیز آغاز تحقیق با مشارکت نهاد امنیت سایبری خود را اعلام کرده است.

استار مالزی گزارشی درباره‌ی وضعیت زنان زندانی در میانمار منتشر کرده که در آن، بر اساس یافته‌های یک گزارش حقوق بشری، مواردی از شکنجه، خشونت جنسی، محرومیت از مراقبت پزشکی و بی‌توجهی به نیازهای زنان باردار در بازداشتگاه‌ها مطرح شده است. تیتر گزارش تاکید دارد که آسیب‌ها فقط به خشونت مستقیم محدود نیست و فقدان خدمات پزشکی و مراقبت دوران بارداری نیز بخشی از وضعیت زندان‌هاست.

استریتس تایمز نیز همین مساله را در گزارشی جداگانه برجسته کرده و وضعیت زنان زندانی را در چارچوب فشار گسترده‌تر بر زندانیان سیاسی و مخالفان حکومت نظامی بررسی کرده است.

آیلند نوشته سریلانکا به یکی از نقاطی تبدیل شده که شبکه‌های فراملی کلاه‌برداری اینترنتی در حال انتقال فعالیت خود را به آن‌جا هستند. پلیس سریلانکا اعلام کرده در سال ۲۰۲۶ تا ماه اوت، ۱٬۰۹۳ تبعه خارجی در عملیات مرتبط با جرایم سایبری بازداشت شده‌اند. این رقم برای کل سال ۲۰۲۴، ۵۷۳ نفر بود. مظنونان شامل اتباع چین، هند و کشورهای جنوب‌شرق آسیا بوده‌اند و بیش از یک دوجین عملیات از ابتدای سال انجام شده است.

گزارش بر این نیز تاکید دارد که افزایش فعالیت در سریلانکا به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که شبکه‌ها مستقیما از کامبوج، میانمار، تایلند یا لائوس به این کشور منتقل شده‌اند. احتمال دیگر، پراکندگی فعالیت‌ها میان چند کشور پس از تشدید فشار امنیتی بر مجتمع‌های بزرگ کلاه‌برداری است. الگوی تازه با تیم‌های کوچک‌تر و مکان‌های پراکنده، شناسایی سازمان‌دهندگان و مسیرهای مالی را دشوارتر می‌کند.