واکاوی — ۱۴ آبان ۱۴۰۵

مقام‌های جمهوری اسلامی شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان ‌دوره‌ای آمریکا را نشانه‌ی موفقیت مقاومت ایران در برابر واشنگتن معرفی کرده‌اند. محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و از مذاکره‌کنندگان اصلی ایران، نتیجه‌ی انتخابات را رای منفی آمریکایی‌ها به جنگ دانسته است. پیروزی سیاسیِ ادعایی‌ای که هنوز منجر به توافقی برای پایان‌ به جنگ نشده است.

رسانه‌های حکومتی ایران نتیجه‌ی انتخابات را پی‌آمد ایستادگی تهران معرفی کرده‌اند. خبرگزاری تسنیم از این نیز فراتر رفته و آن را نشانه‌ای از قدرت جهانی ایران دانسته است. هم‌زمان، مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در سخنانی به مناسبت سالگرد اشغال سفارت آمریکا، از شتاب‌گرفتن افول قدرت واشنگتن سخن گفته است. چنین مواضعی نشان می‌دهند که حاکمیت می‌کوشد شکست انتخاباتی ترامپ را به سرمایه‌ای برای تثبیت روایت خود از جنگ تبدیل کند.

در جریان بمباران‌های ایالات متحده و اسراییل، بخش بزرگی از ساختار رهبری حکومت از میان رفت؛ اما ساختار سیاسی توانست راس خود را بازسازی کند. در ادامه، ایران با مسدودسازی تنگه‌ی هرمز، بحران نظامی را به تجارت جهانی انرژی تحمیل کرد.

در ژوئن، دو طرف بر سر یک اعلامیه‌ی اصولی تفاهم کردند؛ اما توافق اولیه نقض شد و درگیری‌های پراکنده ادامه یافت. قطر و دیگر میانجی‌ها برای توقف جنگ تلاش‌هایی داشته‌اند؛ بااین‌حال هنوز نتیجه‌ی مشخصی حاصل نشده است. ترامپ نیز پذیرفته که جنگ ایران در شکست انتخاباتی حزبش نقش داشته؛ اما هم‌چنان از تصمیم آغاز جنگ دفاع کرده است.

کاهش حمایت داخلی از سیاست جنگی آمریکا، به‌خودی‌خود به معنای رفع خطر حمله، بازگشایی مسیرهای تجاری یا کاهش فشار بر زندگی مردم ایران نخواهد بود. برای سنجش نتیجه‌ی عملی انتخابات باید دید آیا با وجود قدرت مبتنی بر وتوی رییس جمهور، چینش پساانتخابات قدرت در واشنگتن به توقف عملیات و توافقی قابل اجرا منتهی می‌شود یا خیر؟

منبع: هندلزبلات، ص. ۹؛ اینگا روگ، «Regime im Iran jubelt über Trumps Niederlage».

پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره‌ی آمریکا به آنان امکان می‌دهد درباره‌ی تامین مالی و اداره‌ی جنگ ایران از دولت ترامپ پاسخ بخواهند. گزارش دی‌ولت بر این است که پایان‌ دادن به جنگ، یکی از وعده‌های مهم حزب دموکرات بوده؛ اما اکثریت پارلمانی برای تحقق این وعده کافی نخواهد بود. رییس‌جمهور هم‌چنان فرمانده‌ی کل نیروهای مسلح خواهد بود و می‌تواند از حق وتوی خود استفاده کند.

کنگره می‌تواند قطع‌نامه‌ای بر اساس اختیارات جنگی تصویب کند و خروج نیروهای آمریکایی را مطالبه نماید. بااین‌حال، تجربه‌ی ماه ژوئن نشان داده که تصویب چنین قطع‌نامه‌ای لزوما اجرای آن را تضمین نخواهد کرد. دولت ترامپ به استناد تفسیری حقوقی از رای دیوان عالی در سال ۱۹۸۳، قطع‌نامه‌ی پیشین را نادیده گرفت. بنابراین، اختلاف میان خواست نمایندگان و اجرای تصمیم نظامی، به ساختار تقسیم قدرت در نظام حکومتی آمریکا مربوط می‌شود.

مهم‌ترین ابزار عملی دموکرات‌ها بودجه است. کنگره باید اعتبارات دولت و افزایش سقف بدهی را تصویب کند و می‌تواند تصویب بودجه را به شروطی درباره‌ی جنگ، کمک نظامی به اسراییل و حمایت از اوکراین پیوند دهد. نمایندگان دموکرات خواهان کاهش کمک نظامی به اسراییل و افزایش کمک به اوکراین‌اند. استفاده از این ابزار نیز مستلزم مذاکره و رویارویی با احتمال تعطیلی بخش‌هایی از دولت فدرال خواهد بود.

اکثریت جدید می‌تواند درباره‌ی تصمیم‌های دولت نیز تحقیق کند. دموکرات‌ها برنامه دارند علاوه بر جنگ ایران، روابط مالی خانواده‌ی ترامپ و قراردادهای عمومی دولت را نیز بررسی کنند. این نظارت ادعایی، حتا اگر از نظر حقوقی نتواند تمام اقدامات رییس‌جمهوری را متوقف کند، ممکن است هزینه‌ی سیاسی تصمیم‌های تازه‌ی جنگی را افزایش دهد.

منبع: دی‌ولت، ص. ۴؛ گرگور شوونگ، «Das haben die Demokraten jetzt vor».

پس از آن‌که جی‌دی ونس جنگ ایران را عامل اصلی شکست جمهوری‌خواهان دانست، قیمت نفت برنت تا ۱۰ درصد کاهش یافت و به حدود ۹۳ دلار برای هر بشکه رسید. گزارش دیلی تلگراف اعلام کرده که این نخستین بار از ۷ اکتبر بوده که بهای شاخص جهانی نفت از مرز ۱۰۰ دلار پایین‌تر آمده است. معامله‌گران اظهارات معاون رییس‌جمهور آمریکا را نشانه‌ای احتمالی از افزایش فشار سیاسی برای کاهش تنش نظامی ارزیابی کردند.

در این واکنش بازار، اعلام یک توافق صلح یا بازگشایی کامل مسیرهای انرژی وجود نداشت. آن‌چه تغییر کرد، انتظار معامله‌گران درباره‌ی احتمال ادامه‌ی جنگ بود. درواقع، ارزیابی خطر اختلال در عرضه، بر قیمت روز تاثیر گذاشت. از سوی دیگر، می‌توان ترس از بروز اقدامات اعتراضی در جامعه بابت گرانی سوخت را نیز یکی از دلایل آن دانست.

ونس گفته که جنگ برای جمهوری‌خواهان هزینه‌ی انتخاباتی ایجاد کرده و رای‌دهندگان خواستار پایان آن هستند. ترامپ در مقابل، با وجود پذیرش بخشی از این تحلیل، هم‌چنان از حمله به ایران دفاع کرده است. این دو موضع متفاوت، به بازار علامت‌هایی متناقض فرستاده و احتمال عقب‌نشینی سیاسی را هم‌اندازه با امکان تداوم عملیات نظامی معرفی کرده است.

گزارش، هم‌چنین به انتظار معامله‌گران برای محدود شدن منابع مالی جنگ نیز اشاره کرده است. با انتقال کنترل کنگره به دموکرات‌ها، تصمیم‌گیری درباره‌ی اعتبارات و نظارت بر دولت دشوارتر خواهد شد. بااین‌حال، هیچ نتیجه‌ی قطعی‌ای پیرامون توقف عملیات یا میزان افزایش عرضه‌ی نفت از این تغییر سیاسی به دست نمی‌آید.

بازار در این مقطع بیشتر به امکان تغییر توازن سیاسی واکنش نشان داده تا به پایان واقعی بحران عرضه. بنابراین، افت قیمت نفت هم نشانه‌ای از اثر اقتصادی جنگ است و هم یادآوری می‌کند که انتظارات سرمایه‌گذاران می‌توانند پیش از تغییر شرایط مادی بازار، قیمت‌ها را جابه‌جا کنند.

منبع: دیلی تلگراف، ص. ۵؛ «Oil prices down after Vance post».

پیروزی گسترده‌ی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، مناسبات سیاسی واشنگتن و تل‌آویو را با تحول مهمی روبه‌رو کرده است. تحلیل منتشرشده در صفحه‌ی نخست هاآرتص می‌گوید تغییر کنترل کنگره و راه‌یابی چهره‌های منتقد سیاست اسراییل، شرایطی ایجاد کرده که دولت بنیامین نتانیاهو دیگر نمی‌تواند روابط خود با آمریکا را صرفا بر اتحاد با دونالد ترامپ و جمهوری‌خواهان بنا کند.

این تحول در اوضاعی به وقوع پیوسته که جنگ ایران و آثار اقتصادی آن در شکست انتخاباتی حزب ترامپ نقش داشته و پیروزی عبدال السید در میشیگان که در کارزار انتخاباتی از مواضع منتقد اسراییل دفاع کرده نیز نشانه‌ای از گسترش امکان موفقیت انتخاباتی نیروهایی است که پیش‌تر به دلیل چنین مواضعی با فشار سیاسی روبه‌رو بودند.

هاآرتص توجه را به تغییر در ترکیب نیروهای سیاسی آمریکا جلب کرده است. در ساختار پیشین، حمایت گسترده‌ی جمهوری‌خواهان از دولت اسراییل می‌توانست بخشی از اختلاف‌ها با دموکرات‌ها را جبران کند. اکنون، هرچند سیاست خارجی آمریکا همچنان تا حد زیادی در اختیار قوه‌ی مجریه باقی خواهد ماند؛ اما اکثریت جدید کنگره قادر است بر تخصیص منابع، نظارت سیاسی و دستور کار کمیته‌ها اثر بگذارد.

این تغییر، هم‌چنین میان رابطه با دولت اسراییل و رابطه با جامعه‌ی اسراییل، تمایزی مهم ایجاد می‌کند. اختلاف درباره‌ی سیاست نتانیاهو الزاما به معنی قطع روابط میان دو کشور نخواهد بود و به همان میزان نیز حمایت از وجود دولت اسراییل را نیز نباید به معنای اجماع همه‌ی شهروندان آمریکایی یا اسراییلی درباره‌ی جنگ و اشغالگری برشمرد.

منبع: هاآرتص، ص. ۱؛ آموس روزنفلد، «Democratic sweep sets stage for transformation of U.S.-Israel ties».

پژوهشگران شرکت «ترکون» ۹۸۱ ترانه‌ی تولیدشده با هوش مصنوعی را شناسایی کرده‌اند که محتوای آن‌ها با تبلیغات حامی جنگ روسیه هم‌خوانی دارد. گزارش نیویورک‌تایمز نشان می‌دهد ابزارهای تولید موسیقی، امکان ساخت سریع و کم‌هزینه‌ی آثار تبلیغاتی را فراهم کرده‌اند. آثاری که مضمون‌های آشنای ترانه‌های جنگی شوروی را در قالب‌های موسیقی معاصر بازتولید می‌کنند.

بررسی پژوهشگران نشان داده بخش بزرگی از آثار دارای تاریخ انتشار مشخص، پس از سال ۲۰۲۴ و گسترش دست‌رسی به سامانه‌های تولید موسیقی منتشر شده‌اند. این فن‌آوری، مانند قبل نیازمند مجموعه‌ی پرهزینه‌ی استودیو، آهنگ‌ساز و گروه تولید نبوده و می‌تواند حجم بالایی از محتوای مشابه را وارد شبکه‌های انتشار کند.

بخشی از آثار روایت‌هایی درباره‌ی فداکاری نظامیان و خانواده‌هایشان ارایه می‌کنند. پژوهشگران، هم‌چنین نشان داده‌اند که سامانه‌های تعدیل محتوا گاهی نسبت به واژه‌های ممنوع حساس‌تر از معنای کلی پیام‌اند. به همین دلیل، محتوای تبلیغاتی می‌تواند بدون آنکه الزاما از عبارت صریح و ممنوع استفاده کند، در قالب موسیقی منتشر شود.

واکنش پلتفرم‌ها متفاوت بوده است. برخی خدمات موسیقی تولیدات هوش مصنوعی را برچسب‌گذاری می‌کنند و شماری از شرکت‌ها پس از دریافت یافته‌های پژوهشگران، درباره‌ی محتواهای مشخصی اقدام کرده‌اند؛ اما قواعد انتشار تا کنون یک‌دست نبوده و کنترل حجم فراوان محتوای تولیدی دشوار بوده است.

منبع: نیویورک‌تایمز، نسخه‌ی بین‌المللی، ص. ۱ و ۲؛ «Russia’s A.I.-created war songs».

دو سرمایه‌گذار ثروتمند و کم‌حضور در عرصه‌ی عمومی، مجموعا حدود ۱۰۰ میلیون دلار به نایجل فاراژ و حزب «اصلاح بریتانیا» کمک کرده‌اند. گزارش نیویورک‌تایمز، این حمایت مالی را یکی از مهم‌ترین موضوعات تازه در سیاست بریتانیا معرفی کرده است. جایی که مبالغ بزرگ خصوصی، قادر به تغییر دادن ظرفیت یک حزب برای تبلیغات، سازمان‌دهی و رقابت انتخاباتی بوده‌اند.

یکی از چهره‌های مورد بررسی، کریستوفر هاربورن، سرمایه‌گذار بریتانیایی مرتبط با صنعت ارزهای دیجیتال است. نیویورک‌تایمز به روابط او با بازار دارایی‌های دیجیتال و سابقه‌ی حمایت مالی از فاراژ پرداخته است. بخش دیگری از گزارش، شبکه‌ی ارتباطات مالی و سیاسی پیرامون این کمک‌ها را بررسی کرده است.

در رقابت حزبی، پول افزون بر این‌که وسیله‌ی تبلیغ بیشتر است، امکان استخدام نیرو، توسعه‌ی ساختار سازمانی و حضور مداوم در رسانه‌ها را نیز فراهم می‌کند. این منابع می‌توانند شکاف میان احزابی با پایگاه اجتماعی مشابه اما امکانات مالی متفاوت را افزایش دهند. نتیجه‌ی چنین روندی آن است که توان رقابت سیاسی فقط به تعداد حامیان وابسته نخواهد ماند.

از سوی دیگر، فاراژ سیاست‌مداری است که بخش مهمی از تصویر عمومی خود را بر مخالفت با نخبگان سیاسی و اقتصادی بنا کرده است. دریافت کمک‌های بسیار بزرگ از صاحبان ثروت، پرسشی درباره‌ی نسبت این تصویر با ساختار واقعی تامین مالی حزب ایجاد خواهد کرد.

گزارش نشان می‌دهد که قدرت اقتصادی خصوصی، حت زمانی که صاحبان سرمایه حضور عمومی محدودی دارند، قادر خواهد بود به منابع سیاسی قابل‌توجهی تبدیل شود.

منبع: نیویورک‌تایمز، نسخه‌ی بین‌المللی، ص. ۷؛ دیوید سگال، «Crypto billionaires fund British populist».

فعالان عدالت جبرانی در کشورهای کاراییب گفته‌اند که بخشودگی بدهی و کمک‌های توسعه‌ای بریتانیا نمی‌تواند جانشین غرامت ناشی از قرن‌ها برده‌داری و استعمار شود. گزارش گاردین در پی پیشنهاد اندی برنهام برای آغاز گفت‌وگو درباره‌ی گذشته‌ی استعماری بریتانیا منتشر شده است. نخست‌وزیر از امکان عذرخواهی سخن گفته و پرداخت غرامت را رد کرده است.

برنهام در مقابل، پیشنهاد گفت‌وگو درباره‌ی بدهی کشورهای کوچک مشترک‌المنافع و اختصاص ۴۰ میلیون پوند برای زیرساخت‌های حیاتی کاراییب طی سه سال آینده را مطرح کرده است. مقام‌ها و فعالان منطقه تاکید کرده‌اند که پروژه‌های توسعه‌ای، هرچند می‌توانند مفید باشند، الزاما به معنای پذیرش مسوولیت تاریخی نخواهند بود.

برنامه‌ی ده‌ ماده‌ای کمیسیون غرامت جامعه‌ی کارییب، میان بازسازی بدهی‌ها و لغو آن‌ها تفاوت قایل شده و خواستار جبران مالی نیز هست. رالف گونسالوس، نخست‌وزیر پیشین سنت‌وینسنت و گرنادین، گفته که ممکن است کشورها پیشنهادهای اقتصادی را بپذیرند؛ اما این پذیرش به معنای صرف‌نظرکردن از مطالبه‌ی غرامت نیست.

کمک توسعه‌ای معمولا در چارچوب اولویت‌ها و شرایطی قرار می‌گیرد که دولت تامین‌ کننده نیز در تعریف آن نقش دارد. در مقابل، مطالبه‌ی عدالت جبرانی بر این اصل تاکید می‌کند که جوامع آسیب‌دیده باید در تعیین نوع جبران و نحوه‌ی استفاده از منابع اختیار داشته باشند.

فعالان هم‌چنین بر بازگرداندن آثار فرهنگی، بررسی رسمی میراث استعمار و حمایت از تاب‌آوری اقلیمی نیز تاکید کرده‌اند. بنابراین، تقلیل تمام بحث به پرداخت نقدی، بخش مهمی از مطالبات را حذف می‌کند. گره اختلاف در این است که آیا بریتانیا صرفا تسهیل‌گرتوسعه‌ی ادعا شده خواهد بود یا رابطه‌ی تاریخیِ قدرت و مسوولیت را نیز موضوع مذاکره قرار خواهد داد؟

منبع: گاردین، ص. ۱۶؛ ناتریشا دانکن، «Debt relief and development funding no substitute for reparations, say campaigners».